Kissa Sassi Punnu da

sassī

hikmati os ḳhudāvand vālī,mālak mulak malak daa.

laakh karoḌ karan chaturā.ī,koī pachhāN sakdā.

kudrati naal rahe saragardān,dā.im charaḳh falak daa.

hāsham ḳhuub hoi.ā gulkārī,farash fanāh Khalak daa.1.

hikmati naal hakīm azal de,nakashu nigār baNā.i.ā.

har arvāhu asiir ishak dā,kaid jisam vich pā.i.ā.

jo maḳhlūk,na bāhar is thīn,arazu samā vich aa.i.aa.

hāsham josh buḳhār ishak dā,har ik shaan vaTā.i.ā.2.

husan kalām jo shā.ir karde,suḳhan sāthīñ aa.i.aa.

jihāku akal sha.ūr asāDā,asāñ bhi aakhi suNā.i.ā.

suNi suNi hot sassī dī.āñ bātān,kāmal ishak kamā.i.ā.

hāsham josh tabī.at kītā,vahim ite val ā.iā.3.

aadam jaam bhambor shahir dā,sāhib taḳht kahāve.

vahish tayūr janā.it aadam har ik siis nivāve.

jaahu jalāl sikandar vāla,ḳhātar muul li.āve.

hāsham aakh zabān sakdī,ka.uN tarīf suNāve . 4

shahir bhambor makān ilāhī,bāġh bahishat baNā.i.ā.

farash farūsh chaman gul būTa,har ik jaat lagā.i.ā.

nadī.āñ haud talā.u fuhāre,rali mili ḳhuub suhā.i.ā.

hāsham ruuh rahe vich phasi.ā,dām fareb vichhā.i.ā . 5.

miir vazīr ġhulām karoḌān,lashkar fauj ḳhazāne .

bairak suraḳh nishān hazārān,shām ghaTāñ sami.āne .

khāvaN ḳhair fakīr musāfar,sāhib hosh divāneñ.

hāsham es ġhamī vichi ājiz, hosu ulaad ḳhāne .6.

ḳhāhish iksu aulād hameshān,pīr shahīd manāve .

de.i libās pushāk birahinān,bhukkhi.āñ taam khalāve.

vekhi ujaaḌ musāfar kāran,tāl sarā.i baNāve .

hāsham desu jahān duāi.iñ, aas sa.iiñ var li.āve .7.

durri yatīm sadaf vich ā.iā,suNī pukār dilāñ dii.

phirī bahār shagūfe vālī,hoī umaid gulāñ dii.

sej malūk hoī abresham,āhī sakhat sūlāñ dii.

hāsham vekh hoī gul lālā,hogu bahār phulāñ dii.8.

sassī janam li.ā shab-kadre, misal hilāl daraḳhshāñ .

vekh bi.aab ho.e nag motī,māNak laal badaḳhshāñ .

akal ḳhi.āl ki.āsoñ bāhar,nazar kare val nakshāñ .

hāsham aakh tarīf husan dii. shamas misāl zarafshāñ . 9.

jumal jahān hoī khushhālī, phiri.ā nek zamāna .

naubat naach shumār koī,dhurbat taal tarānā .

kar sir vaar suTTaN zar suina,hor javāhar khānā.

hāsham ḳhair kiitā phukrāvān,milak muāsh khazānā .10.

ahili turet sadde us vele,hibaz najūm zabānī.

sāhib-yuman karāmat vāle,ḳhabar dehani asmānī.

vekhaN umar nasīb sassī dā,kholh kalām rabānī.

hāsham bhaar sassī sir DāDhā,hogu shitābu asānī. 11

vekhi kitāb najūm najūmī hoi rahe chup saare.

zālam hukam shaah sultānāñ, kauN koī dam maare .

bādshāhāñ sachch ākhaN aukhā,ho.e lāchār vichāro .

hāsham baḳhat baḳhīl sassī de,kauN jitte kauN hāre.12

shāh-darbār kahi.ā chup kehī,kaho javāb aave.

araz kiitī darbār asāthe,'suḳhan kalām aave.

raas zabān ākhaN jogī,jhūTh īmān jalāve .

hāsham karan lukā.u baterā,kismat kauN miTāve . 13

oḌak ḳhauf utaar najūmī baat kahī man-bhāNī—

‘āshak hogu kamāl sassī jad,hogu juaan si.āNī .

masat bihosh thalāñ vich marsī,ishak firāk rannāNī.

hāsham daaġh lagā.ugu kul nūn,hogu jahān kahāNī'. 14

suN takdīr ho.e dil birī.ān,māñ pi.u ḳhesh kabīlā.

ātash chamak uThī har dil nūn,ji.unkar tel phatīlā.

khushī ḳharāb hoī vichch ġham de,zarad hoi.ā rang pīlā.

hāsham baiTh danā.uñ si.āNe,horu vichāran hiilā . 15

be.itbār hoiā,hatth dhote,bāp umaid murādoñ.

zālamu ruupu hoi.ā dil us dā,saḳhat si.aah jallādoñ.

Dobagu nang namūs hāsalu,es palīt ulādoñ.

hāsham kharach karo phurmā.i.ā,phāraġh hohu fasādoñ . 16.

kahi.ā vazīr ‘kī dosh sassī nūn,likhi.ā lekh likhārī .

betaksīr kuhā.uN kanni.ā, nashaT hove kul sārī.

is thiiñ paap hogu parere,kauN hove hati.ārī.

hāsham paa.i sandūk ruḌhā.i.o,chuk pave sabh khuārī .17.

farash zimīñ te har ik tā.īñ, maañ pi.u bahut pi.ārā.

so phaḌ aap ruḌhā.uN jis nuuñ vekh ġhunāhu nikāra.

dhann uh sāhib sirajanhārā, aib chhupāvaNhārā .

hāsham je uh kare adālatu,kauN kare nistārā . 18.

vaah kalām nasīb sassī dā,nām li.aañ dil Dardā.

taḳhtoñ chaa.i saTe sultānān,ḳhair mangaN dar dar .

bailu ġharību nakābal jehā,chā.i zimīñ sir dhardā.

hāsham jaa.i bolaN vālī,jo chāhe soī karda. 19.

jis ustādu sandūk sassī daa, ghaḌi.ā naal mahir de.

aflātūn arastū jehe,hoN shagird hunar de.

zīnat zeb sikhī sabh us thon,dilbīr chiin misar de.

hāsham vekh arā.ish karda,shābash akal fikar de.20.

channaN shākh mangā.i kidāhon,baiTh kārīgar ghaḌi.ā.

buuTā veh sunhirī karke,lāl javāhar jaḌi.ā.

paa.i zanjīru chaupher pinjar nūn,baiTh bidardāñ kaḌi.ā.

hāsham vekh tavallad honde,āN dukkhāñ laḌi phaḌi.ā.21.

kar tatbīr kiite trai chhānde,ḳharach ditā kar naale.

tis milakh hoi.ā ik chhāndā,shīr pilāvaN vaale .

duujā daaj dahej sassī dā,horu paḌhāvaN vaale.

hāsham likh tavīt hakīkati harafu sassī gali Daale. 22.

paa.i sandūk ruḌhā.ī sassī,(jithe) nuuh tūfān vagendā.

bāsak naag hāthu li.āve,dhaulu panāhu mangedā.

paar uraar balā.īñ bhari.ā,dānoñ de.u Darendā.

hāsham vekh nasīb sassī de,kī kuchh hor karendā .23.

turī.ā toḌ zanjīru sabar dā,chā.ī.āñ rizaku muhārāñ.

gardash falak hoi.ā siragardān,bājh malāh kahārāñ.

sūraj tez hoi.ā jal ḳhūnī,paiN lasāñ chamkārāñ .

hāsham vekh sassī vichch gherī,dushmaN laakh hazārāñ .24.

ādam-khor janāvar jal de,rākhash ruup subhā.īñ .

nāgaru machchhu kunme jalhoḌe,nāg sansār balā.īñ.

tanduve kahir jambūr bulhNān,lā.uN zor tadā.īñ.

hāsham maut hove vich thal de,mārasu kauNu ithā.īñ .25.

ghunmaN-gheri chupheri.oñ gheran,ThāThāñ laiN kalāve.

lahirāñ zor kiito har tarfon,ik aave ik jaave .

sūrti sihar sandūk jaḌā.ū,bijulī chamak Darāve |

hāsham chaah jiveñ kani.ānī, vekh sandūk chhapāve .26

shahiroñ duur ku pattaN dhobī,dhondā nadī kināre.

attā naam misāl farishte,buzaraku nek satāre .

DiTThā on sandūk ruḌhendā,dil vich khauf chitāre |

hāsham ga.ī.osu hosh dimāgon,vekh sandūk vichāre . 27 )

kare ḳhi.āl javāharḳhānā,pa.i.ā aaN tabāhī .

koī aafat ruḌhī pahāḌon,ya asrār ilāhī .

baḳhat bedār ho.e tad ditī.ā,āN nasīb ugāhī .

hāsham jaa.i pa.i.ā jal Dūnghe,hoi dil sher sipāhī. 28)

atte ḳhuub kiitī zindbāzī,li.ā sandūk kināre .

shādu hoi.ā dil,zāt ḳhudā val,niamat shukar guzāre.

vaḌi.ā shahir,mumārakh devaN,rali mili yaar pi.āre .

hāsham maal la.i.ā hor dūjā, hoi.ā suaab vichāre . 29.

khulhe aaN nasīb atte de,karam bhale din aa.e .

jaḌat jaḌā.ū mahilā.it kītī, shaukat shaan baNā.e .

khijmatgār gulām sassī de,chākar chaa.i rakhā.e .

hāsham baaġh suke rabb chāhe pal vich pher phulā.e. 30.

sassī hoī juaan si.āNī, sūraju teju savā.ī.

sāhib ilam hayā.ū halīmīn,akal hunar chaturā.ī .

maañ pi.u vekh kārīgar koī,chāhaN kiitī kuḌmā.ī .

hāsham suNe sassī maslāhit, ġhairati us nuuñ aa.ī . 31 .

baN baN paiñch panchā.it dhobī,pās atte de aavaN.

kar taslīm vihār jagat dā,bāt hamesh chalāvaN.

dhī.āñ sohaNi nahīñ ghar māpi.ān,je lakkh raaj kamāvaN.

hāsham vāngu bujhārat dhobī,bāt sassī val li.āvaN . 32 .

ik din kol sassī de maañ pi.u, baiTh kiite kul jheḌe.

‘aakh bachchā ! tuuñ bālaġh hoīoñ vaag Dor hatth tere .

dhobī jāt,uchche ghar āvaN, phir phir jaaN batere.

hāsham kauN tere man āve,ākhi suNā is vere.33.

sassī muul javāb kītā,nāl pi.ū sharmāndī.

dil vich shor hoi.ā bhari.ā sū,vakkh likhī karmāñ dii.

DhūnDaN saak chaḌhe e jaiñ daa, maiñ dhī bādshāhāñ dii.

hāsham pher na naa.uñ la.i.o ne, vekh sassī darmāndī . 34.

shirkat naal sharīk atte de,maran baḳhīl fasādī.

paas bhambor shahir de vālī,ja ho.e fari.ādī.

hoī juaan atte ghar beTī,sūrat shakal shahizādī .

hāsham kahi.ā pukār baḳhīlān,‘lā.ik oh tusāDī'. 35.

bheji.ā nafar gulām atte nūn,ādam jaamu bulā.i.ā.

sajjī khullh tavīt gale dā,shāhu hazūr puchā.i.ā.

kāgadu vāchi pachhātā jihḌā,pā.i sandūk ruḌhā.i.ā .

hāsham vekh hoi.ā sharmindā,ādam jaamu savā.i.ā. 36.

lohū garam hoi.ā dil bhari.ā,pheri ulādu pi.ārī.

maañ pi.u naal sassī de chāhuN,bāt kiitī ik vārī.

sassī saaf javāb ditone,kholh hakīkati sārī-

‘hāsham milaN harām tusānūn,roḌh ditī ik vaarī . 37.

maa.i phirāk sassī de mārī,nīnd araam aave.

hardam vaañg yakūb pikambar,ro ro haal vannāve .

kare savāl chāhe ghari khaḌi.ā, roz sassī the jaave .

hāsham yaad sandūk sassī nūn,ḳhātar muul li.āve. 38.

jal thal mashrak maġhrab har shai,jis naam dhi.āi.ia.i.

sāhibu kudrati apar apārā,kis pahi aakh suNā.ī.ai.

ant pārvār tise dā,kī kuchh aakhi salāhī.ai.

hāsham pher sassī nuuñ milī.e,(āu punnūñ val ā.īa.i .39.

shahir bhambor sudāgarzādā,ġhaznī naam sadāve .

sāhib shauk imārat tāza,bāġh hamesh lavāve.

tis vich har badshāh mulak dī,kar tasvīr likhāve.

hāsham har ik aap musavvar,jabrā.īl kahāve . 40.

jassī suNe tarīf hameshān,lā.ik mushak ḳhutan dii.

ik din naal sa.ī.āñ uTh dauḌī, ḳhātar sail chaman dii.

dekhi.ā nakash dīvār khaḌotā, sūrat siim badan .

hāsham vekh hoī dil ghā.il, vāngūñ kohu shikan .41.

sassī kahi.ā bulā.i musavvar,’shābāsh! viir bharāo.

jis sūrti mūrti kītī, mainūñ aakh suNāo .

kihḌā shahir ka.uN shahizādā bhed patā das jaao.

hāsham pher sassī hatth joḌe, thā.uñ makān baNāo .42.

kecham shahir valā.it thal dii, hot alī tis vālī.

tis putt punnūñ shahizādā aib sabāboñ khālī .

sūrti os hisāboñ bāhar, sifati ḳhudāvand vālī.

hāsham araz kiitī ustādān,chiNag gulāñ vich Daalī . 43.

ho dil ghā.il naal sa.ī.āñ de pher sassī ghari aa.ii.

nīndar bhukkh zulaikhāñ vāngar,pahilī ramaz vannā.ī.

vekh ahivāl hoī darmāndī,bhed puchhā.us maa.ii.

hāsham baajh kuTThī talvāron,zālam ishak sipāhī . 44.

dil vich soz firāk punnūñ dā,roz alambāñ baale.

birhoñ bidrad araam dendā,vāng chikhā nitt jaale .

ātash aap aape bhaThi.ārā,āp jale nitt jaale.

hāsham pher kehā sukh sovaN,jin piite prem pi.āle . 45.

de dil DaaDh sassī kar dānash,ik tatbīr baNā.ī .

pattaN ghaaT la.e sabh pi.u thīn,chaunkī chaa.i biThā.ī .

pāndhī raah musāfar je koii, aave es nivāhī.

hāsham paar uraar jaave maiñ bin ḳhabar puchā.ī . 46.

baras hoi.ā jad pher sassī nūn,mihnat zuhad uThā.e .

kech valoñ rali maal vihājaN uuTh sudāgar li.aae.

sūrat naaz ni.aaz punnūñ vekh parī bhull jaa.e .

hāsham vekh baloch zulaikhāñ, yūsaf chaa.i bhulā.e. .47.

kahi.ā aaN ġhulām sassī nuuñ, naal zubān pi.ārī .

‘ghāT ute ik,rāh musāfar,utre aaN vapārī.

kech kannoñ saudāgar ā.e,u.uTh biant shumārī .

hāsham taur libās pahirāvon,har har chaal ni.ārī .48.

sassī saḳhat ġhamī vich āhī,darad firāk rannāNī.

kujh surat vaaz badan dii, kuchh hosh bigānī.

ruuh rūhāñ vich phire sassī dā,malkul maut nishānī.

hāsham bhej baloch sachche rabb ,pheri ditī zindgānī . 49.

suNī āvāz sassī uThi baiThī,surat sarīr sambhālī.

misal anaar ho.e ruḳhsāre,pheri phirī lab lālī.

haar shingār lage man bhāvaN, khuub hoī khushi.ālī.

hāsham aakh tarīf balochān,ābi-hayāt pi.ālī . 50

shahir utaar baloch sassī ne,ḳhijmat ḳhuub karā.ī.

haal hakīkat hot punnūñ dī,pās bahāl puchhā.ī.

ḳhātar lobh kahi.one‘sāDā,hot punnūñ hai bhaa.ī .

hāsham vekh balochāñ ditī, shāmat aaN dikhā.ī . 51.

sassī samajhi bhirā.u punnūñ de, kaid baloch karā.e .

hoN khulās muhāl hoio ne,hot punnuñ bin aa.e.

bol-vigāḌ pichh pachhutāvaN, shāmat aaN phahā.e.

hāsham baajh vakīloñ kāmal phasi.āñ kauN chhuDā.e . 52 .

do sirdār aaho karvānī, hafat hazār shutar de .

babbaN naam babīhā doveñ, baiTh andesha karde.

punnūñ baajh nahīñ chhuTkārā, haud de.ii.e bhar zar de .

hāsham zor kehā par mulkīñ, maaN hove vichi ghar de . 53.

uDaN khaTolā naam karhe dā,nāl kiitā hamrāhī .

babbaN ho asvār sidhā.i.ā,koch banne baN rāhī.

ji.uñ ji.uñ bahut pave vich mazlīn,ti.uñ ti.uñ chaal savā.ī .

āshak uh punnūñ par āhā, hāsham shauk ilāhī . 54.

kecham shahir ga.e kar dhā.ī, hot alī darbāre .

ro ro kuuk sunāvaN hālat, jaa.i baloch - pukāre .

shahir bhambor baloch sassī ne, kaid kiite vali saare .

hāsham baajh pannūñ nahīñ chhuTde,kaid rahiN jug chāre . 55 .

hot alī suN hāl-havālat, puchhi.ā baiTh dīvānāñ.

kuchh pesh hakūmat jāve,na kuchh maal khazānā.

bhejaN bahut muhāl punnūñ nūn,mulakh bides bigānā.

hāsham kauN zahizādi.āñ tere,ākh pichhe karvānāñ . 56.

bahut bizār hoī gall suN ke,hot punnūñ maa.ī .

kauN koī tan laa.i apNe;ātash chaa.i parā.ī .

kauN baloch punnūñ de sir thon,vār suTāñ bādshāhī.

hāsham baajh punnūñ vichi dunī.āñ, hor murād kaa.ī .57.

saaf javāb li.ā karvānān,pheri punnūñ val aa.e.

sūrat nakash nigār sassī de,kar tārīf suNā.e.

ghā.il ishak tusāDe hardam,nīndar chashamu laa.e.

hāsham ḳhātar milaN tusāDe,kaid baloch karā.e . 58.

suN tārīf hoi.ā dil ghā.il,rumkī vaa.u piram dii.

kauN koī dil rahsi TikāNe,dahishat teġh alam dii.

shahir bhambor punnūñ dil vassi.ā,visrī surat kicham dii.

hāsham vaa.u lagī uTh chamkī;ātash jaram karam dii. 59.

shutar svaar punnūñ uTh turi.ā,prem jaḌī sir pā.īñ.

raat ġhubār churā.i punnūñ no,chor chale kar dhā.ī.

palku ārām vaañg bisabrān,rizak muhār uThā.ī .

hāsham vekh nasīb balochān,bhā.i pa.ī buri.ā.ī .60.

raat diheñ phaḌ raahu la.i.one,palak thīvaN mānde.

sagt mijāz baloch hameshān,phire nasīb jinhāñ de.

yūsab misar baNe kurvānī,vekh drbār lijānde.

hāsham bādashāh dukh pāvaN,sakhat zanjīr dilāñ de .61.

shahir bhambor pa.i.one nazrīn,āhā vaḳhat saverā.

naal pi.aar kītone karha,chusat chalāk vadherā.

naal hakārat baaġh sassī de, aaN kītone Deraa.

hāsham chhaDD ditone shutrān,charan araak chupherā .62.

kahi kahi vāngu talismī āhī.āñ baaġh chufer dīvārāñ.

farash zamīn zamurdī āhā,sābat nakash nigāhāñ.

nahirān,hauz,phuhāre barsaN, har har chauñk bahārāñ.

hāsham shor janāvar karde; mor chakor hazārāñ .63.

ghā.il ishak khaḌe gul lālā,nāl lohū mukh dhote .

seb anaar angūr bhare ras,chunjahiñ lāvaN tote .

kumarī kuuk kare fari.ādān,sarū āzād khalote.

hāsham vekh bahār chaman dī,rūh rahe vich ġhote . 64.

`

kujh balḳhī,bagdādī ushtar,kujh buḳhtī kini.ānī .

dozakh peT na gardan chūḌī,azrā.īl nishānī.

chāran baaġh tuḌā.uN shāḳhāñ; karan baloch haivānī.

jaa.i khaḌe darbār sassī de,shor kiitā baġhbānān--

‘baag virān hoi.ā kul sārā,chār li.ā karvānāñ.

ḳhauf ḳhudā.i marnoñ Darde,khāvaN maal bigānā .

hāsham shahir bhambor birājā;jāni.uñ nahīñ sultānāñ . 66.

suNi phari.ād sassī vichi dil de,akali ḳhi.āl chitāre .

kauN kamīne a.iD dalerī,karan baloch nikāre .

shā.it hot punnūñ vichi hosī,tāhīñ karan pasāre .

hāsham chāvaN a.inD phazūlī,ka.uN ġharīb bichāre . 67.

sassī naal sa.ī.āñ kar masalti,bāġh banne chali aa.ī .

har har de hatth shāḳh chinārī,teġh misāl sipā.ī .

umar avā.il maaN husan dā,jā.i pa.ī.ān,kar dhaa.ī .

hāsham maar pa.ī karvānān,deN baloch duhā.ī .68.

rahe ti.aar hamesh chaman vich sej sassī aahī .

kanj navel ravel chambelī, mālaN gund vichhā.ī .

tis pur hot punnūñ vich nīndar,āhā mej sukhā.ī.

hāsham aas murād sassī dī,sidak pichhe vari aa.ī . 69.

sassī aaN DiTThā vich nīndar,hot behosh ju ḳhāboñ.

sūraj vaañg shua husan dī,bāhar pavasi nikāboñ.

je lakkh paa.i sandūk chhupā.ī.e,āve mushak gulāboñ.

hāsham husan prīti chhupde,phārag hoN hijāboñ .70.

suNi fari.ād balochāñ vālī,tāñ sudh hot sambhālī.

vekh hairān hoi.ā shahizādā,fauj mahibūbāñ vālī.

roshan rang jamāl sassī dā,chamak pave har Dālī.

hāsham daaġh pi.ā gul-lālo,dekh sassī lab laalī .71.

vekh dīdār ho.e tan doven,āshak darad rannāNe.

DiThi.āñ baajh rahinde mūle,naiN udaas i.aaNe.

sikkadi.āñ yaar mile jis dil nūn,kīmat kadar pachhāNe.

hāsham nehuñ asiil kamāvaN,hor gavār jaNe .72.

bhaar ladā.i chale karvānī,kecham daa.i savere.

aakh rahe chal hot punnūñ nūn,joḌan dasat batere.

hoi lāchār chale karvānī,tor diti.o ne Dere.

hāsham ishak jinhāñ tan vasi.ā,kauN tinhāñ dil phere. 73.

kecham aa.i kahi.ā karvānān,bāt jiveñ kachhu aahii.

hot asiir sassī vas kītā,zulaf kunDalu ghati phāhī.

aauN jaaN yaad punnūñ nūn,ishak ditī badrāhī.

hāsham haal suNā.i balochān,teġh pi.ū tan vaahī . 74.

hot alī din raiN vihāve,hosh araam tis nuuñ.

maut bhalī mar jaaN changerā,āN baNe dukh jis nuuñ.

kecham naar jahannam kolon,tez hoi.ā tap tis nuuñ.

hāsham vāngu yakūb pikambar,hāl suNāve kis nuuñ. ५०.

kecham lok firāk punnūñ de,ro ro hoN divāne.

‘yūsab vech aa.e karvānī,har ik virad zabāne .

puT puT vaal suTTaN vich galī.ān,mahilīñ shor zanāne .

hāsham pher punnūñ, rabb liāugu,sahī salāmat ḳhāne . 76 .

shutar-savār kirā.u pannūñ de,pheri punnūñ val dhaa.e.

tez balā.i sharāb surāhī,nāl lukā.i li.aae .

DiThī pesh jāndī hargiz,oḌak dhrohu kamā.e .

hāsham aakhi kinai sukh pā.i.ā,be.insāf dukhā.e . 77.

shahir bhambor puchhā.i pannūñ nūn,nāl ghaNe rang ras de .

dil vichi khoT,zubāñ vich shīrīn,āN mile gali hassde.

vatanī lok sadāvaN mahiram,hargiz bhet dassde .

hāsham karan lukā.u heḌī,mirag bhala kad phasde.78.

suN kecham karvān sassī nūn,chaḌi.ā chand vadhere.

ral mil naal sa.ī.āñ de ākhe,'bhāg bhale din mere .'

ik thoñ chaar ho.e vich khijmat,nafar ġhulām vadher .

hāsham pher samjhaN pāpī,pāp karende jihḌe . 79.

raat pa.ī,bahi paas pannūñ de jiibh miTThī,dil kaale.

hot punnūñ nuuñ maut sassī de,bhar bhar deN pi.āle .

uh darad dilāñ jāNan, uuTh charāvaN vaale.

hāsham dosh nahīñ karvānān,ishak ghaNe ghar gaale . 80.

masat bihosh hoi.ā shahizādā,rahi.ā suaal javāboñ .

ik nīndar,gali baañh sajjī dii, duujā masat sharāboñ.

āshak hovaN te sukh sovaN,ih gall duur hisāboñ .

hāsham jin kin raah ishak de,kāj gavā.i.ā ḳhāboñ .81.

nisbo raat ga.ī karvānān,karha tang kasā.e.

mahimal paa.i bihosh pannūñ nūn,shahir bhamboroñ dhaa.e .

ghaD baloch bitras kukarmī,yār vichhoḌ li.aae.

hāsham roN kalāvaN vāle,pher sassī din aa.e . 82.

nibḌī raat hoi.ā din roshan,āN chiḌī chuhkāNī.

sūraj aakhi nahīn,ih jaldī,vekh chikhā asmānī.

ḳhātar karan kabāb sassī de,mār judā.īsu kaanī .

hāsham aaN baNe jis jāNe,kī gall karan zubānī . 83.

naiN ughāḌ sassī jad dekhe,jāg la.ī sudh aa.ii.

vāhad jaan pa.ī,uh nāhīn,nāl suttī jis aahii.

uh uuTh uThāñ vāle,na uh jaam surāhī .

hāsham toḌ,shingār sassī ne,ḳhāk la.ī sir pā.īñ. 84.

jis din hot sassī chhaDi turi.ā,ākhi vikhā din kehā .

dozakh ik pal kade hosī, tapi.ā tis din jehaa.

dil ḳhuun akkhīñ phuT ā.iā,zālam ishak avehā.

hāsham maar rulāve galī.ān,bāN ishak ehaa. 85.

toḌi shingār sassī uTh dauḌī,kholh liTāñ ghar bāroñ .

chaḌhi.ā āNaki roh sassī no,jind ju taañ par vāroñ .

Dardī saath punnūñ takkdī,teġh hijar māroñ.

hāsham sahiN muhāl judā.ī,saḳhat burī talvāroñ . 86.

dhobaN maa.uñ nasīhat kardī,‘bachcha ! na pa.u rāhīñ.

dhobaN jaat kamīnī karke, chhoDi ga.e tudh tāhīñ.

bhajj bhajj pher pichhe uTh dauḌen,lāj aje tudh nāhīñ.

hāsham vekh kehe din pa.e,ghanD baloch balā.īñ . 87.

sassī moḌ javāb maa.uñ nūn,kari dukh vaiN suNā.e.

masat bihosh punnūñ vich mahimal,pā.i baloch sidhā.e .

je kachhu hosh hundī shahizāde,bājhu sassī kad jaa.e .

hāsham lekh likhe so vāche, chhoD merā laḌ maa.e . 88.

aa muḌ nahīñ je tuhi val,prīt punnūñ aisii.

masat bihosh rahisī mūle,ant sameñ sudh laisī.

aape vekh havālat terī jaag lahī muḌ paisī.

hāsham baajh doveñ dili mili.ān,chāT lagai man kaisī .89.

maa.e ! sagt janzīr balochān,hot punnūñ nuuñ pa.e.

kad uh muḌan pichhāhāñ dende,a.iD kukarmī aa.e .

shāla ! rahiN ḳharāb hameshān,dukhī.e aaN dukhā.e.

hāsham keDaku baat sassī nūn,je rabb yaar milā.e . 90.

dil baat samajh suN dhī.e,kar kuchh hoshu TikāNe.

yaarī karan muhāl,bidesī,kī jāNan baal i.aaNe.

baajh pi.aar churā.i khaḌe kin,ādam ruup si.āNe .

hāsham nahīñ vichār balochān,kī sir dosh biġhāne . 91 .

suN maa.e ! je dil vich even,hogu mere dilbar de .

dilbar beparvāh hameshān,kujh parvāh dharde .

vekh chakor patang vichāre,mufat birahuñ vich marde.

hāsham moḌ rahe nahīñ muḌdī,ghar de lok shahir de.92.

mā.un,pher sassī nuuñ ākhe,na chaḌh chehu divānī.

kad huN jaa.i balochāñ milsen,pairīñ Turan bigānī .

suulī saar age thal mārū,taḌaf mareñ binu pāNī.

hāsham jaaN muhāl ikallī,barbar gaah bi.ābānī.93.

tursāñ muul muḌsāñ rāhon,jān talī par dharsāñ .

jab lag saas nirās hovān,marnoñ muul na Darsāñ.

je rabb kuuk sassī suNsī,jā.i milāñ pag parsāñ.

hāsham nahīñ shahīd ho vaisān,thal maarū vich marsān.94.

phaḌi.ā pandh hoī tad pāndhaN,TuT ga.ī Dor patangoñ.

sassī uh dhardī āhī,bhuiñ par pair palanghoñ.

dil toñ ḳha.uf utaar sidhā.ī,vāngū sher palangoñ.

hāsham je dam jaaN khalāsī,hogasu kaid firangoñ .95.

kar asbāb la.i.ā shahizādī,phaḌi.ā raah shutar daa.

paaNī ḳhuun ḳhurāk kaleja,rahibaru daradu hijar daa.

gal vich vāl,akkhīñ vich surkhī,soz janūnn kahir daa.

hāsham vekh havāl kaleja,ghā.il shamas kamar . 96.

chamkī aaN dupahirīñ vele,garmī garam bahāre.

tapdī vaa.u vage asmānon,panchhī maari utāre.

ātash dari.ā.u khalotā,thal maarū vali chāre .

hāsham pher pichhānh muḌdī,lūñ lūn‘hot’pukāre. 97.

nāzak pair gulāb sassī de, mahindī naal shingāre.

āshak vekh bahe ik vārī,jī.u tinhāñ par vaare.

baalū ret tape vich thal de, bhunnaN jauñ bhaThi.āre.

hāsham vekh yakīn sassī dā,pher nahīñ dil haare .98.

dil vich tapat thalāñ garmī,āN phirāk rannāNī .

kicharku naiN deN dilabrī.ān,choN labāñ vich paaNī .

phir phir DaaDh kare haThe dil dā,par jad bahut vihāNī .

hāsham yaad bhambor pa.i.o sū,TuTT gi.ā maaN nimāNī . 99.

je jaaNā chhaD jaaN suttī nuuñ, ik pal palak jhamkāñ.

garad hoi vich garad thalāñ dī,vāng javāhar damkāñ.

jal vāgur ral deN dikhālī,thal maarū dī.āñ chamkāñ .

hāsham kauN sassī bin vekhe,es ishak dī.āñ ramkāñ . 100 .

thal maarū tap dozaḳh hoiā,ātash fauj hijar dii.

jab lag saas nirās hosān,yūsaph tāñgh misar dii.

muḌan muhāl te vekhaN aukhī,sūrat kech shahir dii.

hāsham sagt baloch kamīne,be.insāf bedardī . 101 .

kuchh Digdī kuchh Dhahindī uThdī,bahindī te dam laindī.

ji.uñ kar toT sharāboñ āve,pher ute val vaindī.

DhūnDe khoj shutar kit val,hargiz bhaal paindī.

hāsham jagat ki.uñ kar gāve,prīt sampūran jaindī . 102 .

kudrati naal sassī hatth ā.iā,phiradi.āñ khoj shutar daa.

jaaN nahīñ ih khoj sassī nūn,mili.ā jaam khidar .

uh nuur nazar kahī.e,dārū daradu jigar daa.

hāsham balki sassī no mili.ā, kāsad kech shahir daa. 103 .

daarū darad jigar karke, khoj la.e gali laave.

par bhi laa.i sakdī Dardī,mat ih bhī miT jaave .

phir ghir vekh rahī horu dūjā,khoj nazrīñ aave .

hāsham pher visāh kardī,vāngu punnūñ chhal jaave . 104.

'kākā'nām ayālī āhā,us girde vich chhiḌdā.

DiTThā uh sassī ne dūron,thal maarū vich phirdā .

anchal chhoD nishānī karke,phaḌi.ā raahu tidhar daa.

hāsham kuuk kare tis vali nūn,par dil jā.usu ghirdā . 105.

sūrti vekh ayālī Dari.ā,āfat maar jaave.

aadam ruup zanānī sūrati,thal maarū kadi aave.

ji.uñ ji.uñ suNe avaaz sassī dī,chhip chhip jaan bachāve .

hāsham jaañ din ulTe āvaN,sabh ulTī baN jaave .106.

kuuk pukār nirās sassī ho,khoj banne uThi dauḌī.

dil vich saaḌ thalāñ ātash,rūh rannāNī hauḌī .

pichchhā de.i challī shahizādī,jān lagī phir kauḌī.

hāsham kauN phalak nuuñ pakḌe, jaa.i chaḌhe dhari pauḌī . 107.

tarle laakh jatan kar pahunchī,khoj talak haTh karke.

TuTTdī jaan ga.ī.āñ chhuT āhīn,yād balochāñ karke .

shāla ! roN ki.āmat toḌīn,nāl sūlāñ dil bharke.

hāsham maran kumaut bidesī, luuN tarhāñ khar khar ke . 108.

oḌak vakht kahir dī.āñ kūkān,suN,patthar Dhal jaave.

jis us uuTh punnūñ nuuñ khaḌi.ā,mari dozaḳh vali jaave.

us tiir lage brihoñ dā,vāng sassī jal jaave .

hāsham maut pave karhā nūn,tuḳham zimīnoñ jaave. 109.

jis pur yaar kare asvārī,tis de jeD koī .

ko maiñ vaañg nikarmaN nāhīn,kit val mile Dhoī .

hāsham kaunt mile hass jis nūn,jāN suhāgNi soii. 110.

sir dhar khoj ute ġhash ā.īā,maut sassī aa.ī .

ḳhush rahu yaar asaañ tudh kāraN,thal vich jaan gavā.ī .

Digdī saar ga.e dam ikse,tan thoñ jaan sidhā.ī .

hāsham kar lakkh lakkh shukrāne,ishak valoñ rahi aa.ī . 111.

kar kar dhi.ān ayyālī dil vich,soch kare is gall dii.

asrār rahī Dig even,pher nahīñ muḌ haldī .

mat koī naari rahe mar pi.āsī,rāh pandhāNū challdī.

hāsham chal vekhāñ Darnā, hoNahār nahīñ Taldī. 112.

ayyaḌ chhoD sassī val turi.ā, dil Darde pag dhardā.

sūrat vekh ahivāl sassī daa, chaḌhi.osu josh kahir daa.

dil thoñ shauk gi.ā uTTh sārā, maal dhī.āñ put ghar daa.

hāsham jaaN diloñ jag fānī, vekh fakīrī phaḌdā. 113 .

thal vich gor sassī karke, vāngu yatīm nimāNe .

gali khafnī,sir barahinā,baiThā gor sirhāNe .

ik gall jaaN la.ī ‘jag fānī', hor kalām jaNe .

hāsham ḳhaas fakīrī ehaa, par ih kauN pachhāNe. 114 .

uDi.ā ruuh sassī de tan thon,pher punnūñ val dhā.i.ā.

mahimal masat bihosh punnūñ nuuñ, suphne jaa.i jagā.i.ā.

‘lai huN yaar asaañ sang tere,kaul karār nibhā.i.ā.

hāsham rahī sassī vich thal de,maiñ ruksat laiNe aa.i.aa. 115 .

uTkī niiñd punnūñ uTh baiThā, jaldī vich kachāve.

uh shahir bhambor pi.ārā,na uh mahil suhāve.

'chānak chamak lagī shahizāde,kujh sir pair aave.

hāsham jaag lahī phir keha,āshak raiN vihāve . 116.

tis dam moḌ karhe nuuñ turi.ā,pher sassī val muḌi.ā.

aavaN muḌan bhirā.u dende, uuTh muhāroñ phaḌi.ā .

taiñ bin baap hoi.ā nābīnā,kūke ‘saḌi.ā saḌi.ā.

hāsham vekh mahal kecham de,bhī muḌ āvīñ chaḌhi.ā .117.

hijrī agg punnūñ tan bhaḌkī,toḌ javāb suNāve.

kaiñ maa.uñ pitā putt kaiñ de, naal mui.āñ mar jaave.

jehī naal asāDe kītī, pesh tusāDe aave.

hāsham baajh sassī nahīñ dūjā,je rabb pher milāve . 118.

ghunD baloch ḳhi.āl chhaDDde,vali vali pher khaḌonde.

paapī zor vikhālaN us nuuñ, shutar gale lagi ronde .

jab lag jaan na muḌne desāñ, aa.i pannūñ vall honde.

hāsham āshak baajh ishak de,kahu kit val dil Dhonde ?11 9

bahut lachār hoi.ā shahizādā,khichchīñ pakaḌ kaTārī.

jis chamak lagī jind jāve,so jam ruup dudhārī.

chhaDD muhār ditī tad bhā.ī.āñ, Daradi.āñ jaan pi.ārī.

hāsham kauN phaḌe jindbāzān,(jinhāñ) jaan ishak vich hārī. 120.

suTTī hot muhār sassī val,chhoD bhaa.ī dukhdā.ī .

milsāñ ik vaar jamāñ thoñ, je rabb jaan chhuDā.ī .

jhab suT pair sassī val karhā ! vakt iho huN bhā.ī.

hāsham duddh malīdā desāñ, karsāñ Tahil savā.ī . 12 1.

shābāsh ! us karhe de turne,tez dhare pag tīroñ.

pahutā aa.i sassī kabre, aakal shutar vazīroñ.

taazī gor DiTThī shahizāde,puchhi.ā os fakīroñ.

‘hāsham kauN bazurag samāNā,vākif kar is pīroñ. . 122.

aakhī os fakīr pannūñ nūn,kholh hakīkat sārī.

'aahī naar parī sūrat,garmī maari utārī.

japdī naam punnūñ āhī,darad ishak maarī .

hāsham thā.uñ makān jāNāñ, aahī kauN vichārī.’ . 123.

suN ke hot zimī pur Diggi.ā,khā.i kaleje kānī.

khulh ga.ī gor pi.ā vich kabro,pher mile dil jaanī .

ḳhātar ishak ga.ī rali māTī, sūrat husan javānī.

hāsham ishak baloch sassī dā,jug jug rahagu kahāNī. 124 .

sassi

hikmati os KHudawand wali,malak mulak malak da

lakh karoD karan chaturai,koi pachhaN na sakda

kudrati nal rahe saragardan,daim charaKH falak da

hasham KHub hoia gulkari,farash fanah Khalak da1

hikmati nal hakim azal de,nakashu nigar baNaia

har arwahu asir ishak da,kaid jisam wich paia

jo maKHluk,na bahar is thin,arazu sama wich aaia

hasham josh buKHar ishak da,har ek shan waTaia2

husan kalam jo shair karde,suKHan na sathin aaia

jihaku akal shaur asaDa,asan bhi aakhi suNaia

suNi suNi hot sassi dian baatan,kaamal ishak kamaia

hasham josh tabiat kita,wahim ite wal aaia3

aadam jam bhambor shahir da,sahib taKHt kahawe

wahish tayur janait aadam har ek sis niwawe

jahu jalal sikandar wala,KHatar mul na liawe

hasham aakh zaban na sakdi,kauN tarif suNawe 4

shahir bhambor makan ilahi,bagh bahishat baNaia

farash farush chaman gul buTa,har ek jat lagaia

nadian haud talau fuhaare,rali mili KHub suhaia

hasham ruh rahe wich phasia,dam fareb wichhaia 5

mir wazir ghulam karoDan,lashkar fauj KHazane

bairak suraKH nishan hazaran,sham ghaTan samiane

khawaN KHair fakir musafar,sahib hosh diwanen

hasham es ghami wichi aajiz, hosu ulad na KHane 6

KHahish iksu aulad hameshan,pir shahid manawe

dei libas pushak birahinan,bhukkhian tam khalawe

wekhi ujaD musafar karan,tal sarai baNawe

hasham desu jahan duain, aas sain war liawe 7

durri yatim sadaf wich aaia,suNi pukar dilan di

phiri bahaar shagufe wali,hoi umaid gulan di

sej maluk hoi abresham,ahi sakhat sulan di

hasham wekh hoi gul lala,hogu bahaar phulan di8

sassi janam lia shab-kadre, misal hilal daraKHshan

wekh biab hoe nag moti,maNak lal badaKHshan

akal KHial kiason bahar,nazar kare wal nakshan

hasham aakh tarif husan di shamas misal zarafshan 9

jumal jahan hoi khushhaali, phiria nek zamana

naubat nach shumar na koi,dhurbat tal tarana

kar sir war suTTaN zar suina,hor jawahar khana

hasham KHair kita phukrawan,milak muash khazana 10

ahili turet sadde us wele,hibaz najum zabani

sahib-yuman karamat wale,KHabar dehani asmani

wekhaN umar nasib sassi da,kholh kalam rabani

hasham bhaar sassi sir DaDha,hogu shitabu asani 11

wekhi kitab najum najumi hoi rahe chup sare

zalam hukam shah sultanan, kauN koi dam mare

baadshahan sachch aakhaN aukha,hoe lachaar wichaaro

hasham baKHat baKHil sassi de,kauN jitte kauN haare12

shah-darbar kahia chup kehi,kaho jawab ki aawe

araz kiti darbar asathe,'suKHan kalam na aawe

ras zaban na aakhaN jogi,jhuTh iman jalawe

hasham karan lukau batera,kismat kauN miTawe 13

oDak KHauf utar najumi baat kahi man-bhaNi—

‘ashak hogu kamal sassi jad,hogu juan siaNi

masat bihosh thalan wich marsi,ishak firak rannaNi

hasham dagh lagaugu kul nun,hogu jahan kahaNi' 14

suN takdir hoe dil birian,man piu KHesh kabila

aatash chamak uThi har dil nun,jiunkar tel phatila

khushi KHarab hoi wichch gham de,zarad hoia rang pila

hasham baiTh danaun siaNe,horu wichaaran hila 15

beitbar hoia,hatth dhote,bap umaid muradon

zalamu rupu hoia dil us da,saKHat siah jalladon

Dobagu nang namus ki hasalu,es palit uladon

hasham kharach karo phurmaia,phaaragh hohu fasadon 16

kahia wazir ‘ki dosh sassi nun,likhia lekh likhaari

betaksir kuhauN kannia, nashaT howe kul sari

is thin pap na hogu parere,kauN howe hatiari

hasham pai sanduk ruDhaio,chuk pawe sabh khuari 17

farash zimin te har ek tain, man piu bahut piara

so phaD aap ruDhauN jis nun wekh ghunahu nikara

dhann uh sahib sirajanhaara, aib chhupawaNhaara

hasham je uh kare adalatu,kauN kare nistara 18

wah kalam nasib sassi da,nam lian dil Darda

taKHton chai saTe sultanan,KHair mangaN dar dar da

bailu gharibu nakabal jeha,chai zimin sir dharda

hasham jai na bolaN wali,jo chahe soi karda 19

jis ustadu sanduk sassi da, ghaDia nal mahir de

aflatun arastu jehe,hoN shagird hunar de

zinat zeb sikhi sabh us thon,dilbir chin misar de

hasham wekh araish karda,shabash akal fikar de20

channaN shakh mangai kidahon,baiTh karigar ghaDia

buTa weh sunhiri karke,lal jawahar jaDia

pai zanjiru chaupher pinjar nun,baiTh bidardan kaDia

hasham wekh tawallad honde,aN dukkhan laDi phaDia21

kar tatbir kite trai chhande,KHarach dita kar nale

tis di milakh hoia ek chhanda,shir pilawaN wale

duja daj dahej sassi da,horu paDhawaN wale

hasham likh tawit hakikati harafu sassi gali Dale 22

pai sanduk ruDhai sassi,(jithe) nuh tufan wagenda

basak nag na hathu liawe,dhaulu panahu mangeda

par urar balain bharia,danon deu Darenda

hasham wekh nasib sassi de,ki kuchh hor karenda 23

turia toD zanjiru sabar da,chaian rizaku muhaaran

gardash falak hoia siragardan,bajh malah kahaaran

suraj tez hoia jal KHuni,paiN lasan chamkaran

hasham wekh sassi wichch gheri,dushmaN lakh hazaran 24

aadam-khor janawar jal de,rakhash rup subhain

nagaru machchhu kunme jalhoDe,nag sansar balain

tanduwe kahir jambur bulhNan,lauN zor tadain

hasham maut howe wich thal de,marasu kauNu ithain 25

ghunmaN-gheri chupherion gheran,ThaThan laiN kalawe

lahiran zor kito har tarfon,ik aawe ek jawe

surti sihar sanduk jaDau,bijuli chamak Darawe |

hasham chah jiwen kaniani, wekh sanduk chhapawe 26

shahiron dur ku pattaN dhobi,dhonda nadi kinare

atta nam misal farishte,buzaraku nek satare

DiTTha on sanduk ruDhenda,dil wich khauf chitare |

hasham gaiosu hosh dimagon,wekh sanduk wichaare 27 )

kare KHial jawaharKHana,paia aaN tabahi

ya koi aafat ruDhi pahaDon,ya asrar ilahi

baKHat bedar hoe tad ditia,aN nasib ugahi

hasham jai paia jal Dunghe,hoi dil sher sipahi 28)

atte KHub kiti zindbazi,lia sanduk kinare

shadu hoia dil,zat KHuda wal,niamat shukar guzare

waDia shahir,mumarakh dewaN,rali mili yar piare

hasham mal laia hor duja, hoia suab wichaare 29

khulhe aaN nasib atte de,karam bhale din aae

jaDat jaDau mahilait kiti, shaukat shan baNae

khijmatgar gulam sassi de,chaakar chai rakhae

hasham bagh suke rabb chahe pal wich pher phulae 30

sassi hoi juan siaNi, suraju teju sawai

sahib ilam hayau halimin,akal hunar chaturai

man piu wekh karigar koi,chahaN kiti kuDmai

hasham suNe sassi maslahit, ghairati us nun aai 31

baN baN painch panchait dhobi,pas atte de aawaN

kar taslim wihaar jagat da,baat hamesh chalawaN

dhian sohaNi nahin ghar mapian,je lakkh raj kamawaN

hasham wangu bujhaarat dhobi,baat sassi wal liawaN 32

ek din kol sassi de man piu, baiTh kite kul jheDe

‘akh bachcha ! tun baalagh hoion wag Dor hatth tere

dhobi jat,uchche ghar aawaN, phir phir jaN batere

hasham kauN tere man aawe,akhi suNa is were33

sassi mul jawab na kita,nal piu sharmandi

dil wich shor hoia bharia su,wakkh likhi karman di

DhunDaN sak chaDhe e jain da, main dhi baadshahan di

hasham pher na naun laio ne, wekh sassi darmandi 34

shirkat nal sharik atte de,maran baKHil fasadi

pas bhambor shahir de wali,ja hoe fariadi

hoi juan atte ghar beTi,surat shakal shahizadi

hasham kahia pukar baKHilan,‘laik oh tusaDi' 35

bhejia nafar gulam atte nun,adam jamu bulaia

sajji khullh tawit gale da,shahu hazur puchaia

kagadu wachi pachhata jihDa,pai sanduk ruDhaia

hasham wekh hoia sharminda,adam jamu sawaia 36

lohu garam hoia dil bharia,pheri uladu piari

man piu nal sassi de chahuN,baat kiti ek wari

sassi saf jawab ditone,kholh hakikati sari-

‘hasham milaN haram tusanun,roDh diti ek wari 37

mai phirak sassi de mari,nind aram na aawe

hardam wang yakub pikambar,ro ro haal wannawe

kare sawal chahe ghari khaDia, roz sassi the jawe

hasham yaad sanduk sassi nun,KHatar mul na liawe 38

jal thal mashrak maghrab har shai,jis da nam dhiaiai

sahibu kudrati apar apara,kis pahi aakh suNaiai

ant na parwar tise da,ki kuchh aakhi salahiai

hasham pher sassi nun milie,(au punnun wal aaiai 39

shahir bhambor sudagarzada,ghazni nam sadawe

sahib shauk imarat taza,bagh hamesh lawawe

tis wich har badshah mulak di,kar taswir likhawe

hasham har ek aap musawwar,jabrail kahawe 40

jassi suNe tarif hameshan,laik mushak KHutan di

ek din nal saian uTh dauDi, KHatar sail chaman di

dekhia nakash diwar khaDota, surat sim badan di

hasham wekh hoi dil ghail, wangun kohu shikan di 41

sassi kahia bulai musawwar,’shabash! wir bharao

jis surti di murti kiti, mainun aakh suNao

kihDa shahir kauN shahizada bhed pata das jao

hasham pher sassi hatth joDe, thaun makan baNao 42

kecham shahir walait thal di, hot ali tis wali

tis da putt punnun shahizada aib sababon khaali

surti os hisabon bahar, sifati KHudawand wali

hasham araz kiti ustadan,chiNag gulan wich Dali 43

ho dil ghail nal saian de pher sassi ghari aai

nindar bhukkh zulaikhan wangar,pahili ramaz wannai

wekh ahiwal hoi darmandi,bhed puchhaus mai

hasham bajh kuTThi talwaron,zalam ishak sipahi 44

dil wich soz firak punnun da,roz alamban baale

birhon bidrad aram na denda,wang chikha nitt jale

aatash aap aape bhaThiara,ap jale nitt jale

hasham pher keha sukh sowaN,jin pite prem piale 45

de dil DaDh sassi kar danash,ik tatbir baNai

pattaN ghaT lae sabh piu thin,chaunki chai biThai

pandhi rah musafar je koi, aawe es niwahi

hasham par urar na jawe main bin KHabar puchai 46

baras hoia jad pher sassi nun,mihnat zuhad uThae

kech walon rali mal wihajaN uTh sudagar liae

surat naz niaz punnun da wekh pari bhull jae

hasham wekh baloch zulaikhan, yusaf chai bhulae 47

kahia aaN ghulam sassi nun, nal zuban piari

‘ghaT ute ik,rah musafar,utre aaN wapari

kech kannon saudagar aae,uTh biant shumari

hasham taur libas pahirawon,har har chaal niari 48

sassi saKHat ghami wich aahi,darad firak rannaNi

na kujh surat na waz badan di, na kuchh hosh bigani

ruh ruhan wich phire sassi da,malkul maut nishani

hasham bhej baloch sachche rabb ,pheri diti zindgani 49

suNi aawaz sassi uThi baiThi,surat sarir sambhaali

misal anar hoe ruKHsare,pheri phiri lab lali

haar shingar lage man bhawaN, khub hoi khushiali

hasham aakh tarif balochan,abi-hayat piali 50

shahir utar baloch sassi ne,KHijmat KHub karai

haal hakikat hot punnun di,pas bahaal puchhai

KHatar lobh kahione‘saDa,hot punnun hai bhai

hasham wekh balochan diti, shamat aaN dikhai 51

sassi samajhi bhirau punnun de, kaid baloch karae

hoN khulas muhaal hoio ne,hot punnun bin aae

bol-wigaD pichh pachhutawaN, shamat aaN phahae

hasham bajh wakilon kaamal phasian kauN chhuDae 52

do sirdar aaho karwani, hafat hazar shutar de

babbaN nam babiha dowen, baiTh andesha karde

punnun bajh nahin chhuTkara, haud deie bhar zar de

hasham zor keha par mulkin, maN howe wichi ghar de 53

uDaN khaTola nam karhe da,nal kita hamrahi

babbaN ho aswar sidhaia,koch banne baN rahi

jiun jiun bahut pawe wich mazlin,tiun tiun chaal sawai

aashak uh punnun par aaha, hasham shauk ilahi 54

kecham shahir gae kar dhai, hot ali darbare

ro ro kuk sunawaN haalat, jai baloch - pukare

shahir bhambor baloch sassi ne, kaid kite wali sare

hasham bajh pannun nahin chhuTde,kaid rahiN jug chaare 55

hot ali suN haal-hawalat, puchhia baiTh diwanan

na kuchh pesh hakumat jawe,na kuchh mal khazana

bhejaN bahut muhaal punnun nun,mulakh bides bigana

hasham kauN zahizadian tere,akh pichhe karwanan 56

bahut bizar hoi gall suN ke,hot punnun di mai

kauN koi tan lai apNe;atash chai parai

kauN baloch punnun de sir thon,war suTan baadshahi

hasham bajh punnun wichi dunian, hor murad na kai 57

saf jawab lia karwanan,pheri punnun wal aae

surat nakash nigar sassi de,kar tarif suNae

ghail ishak tusaDe hardam,nindar chashamu na lae

hasham KHatar milaN tusaDe,kaid baloch karae 58

suN tarif hoia dil ghail,rumki wau piram di

kauN koi dil rahsi TikaNe,dahishat tegh alam di

shahir bhambor punnun dil wassia,wisri surat kicham di

hasham wau lagi uTh chamki;atash jaram karam di 59

shutar swar punnun uTh turia,prem jaDi sir pain

raat ghubar churai punnun no,chor chale kar dhai

palku aaram na wang bisabran,rizak muhaar uThai

hasham wekh nasib balochan,bhai pai buriai 60

raat dihen phaD rahu laione,palak na thiwaN mande

sagt mijaz baloch hameshan,phire nasib jinhan de

yusab misar baNe kurwani,wekh drbar lijaande

hasham baadashah dukh pawaN,sakhat zanjir dilan de 61

shahir bhambor paione nazrin,aha waKHat sawera

nal piar kitone karha,chusat chalak wadhera

nal hakarat bagh sassi de, aaN kitone Dera

hasham chhaDD ditone shutran,charan arak chuphera 62

kahi kahi wangu talismi aahian bagh chufer diwaran

farash zamin zamurdi aaha,sabat nakash nigahan

nahiran,hauz,phuhaare barsaN, har har chaunk bahaaran

hasham shor janawar karde; mor chakor hazaran 63

ghail ishak khaDe gul lala,nal lohu mukh dhote

seb anar angur bhare ras,chunjahin lawaN tote

kumari kuk kare fariadan,saru aazad khalote

hasham wekh bahaar chaman di,ruh rahe wich ghote 64

`

kujh balKHi,bagdadi ushtar,kujh buKHti kiniani

dozakh peT na gardan chuDi,azrail nishani

chaaran bagh tuDauN shaKHan; karan baloch haiwani

jai khaDe darbar sassi de,shor kita baghbanan--

‘bag viran hoia kul sara,chaar lia karwanan

KHauf KHudai na marnon Darde,khawaN mal bigana

hasham shahir bhambor biraja;jaaniun nahin sultanan 66

suNi phariad sassi wichi dil de,akali KHial chitare

kauN kamine aiD daleri,karan baloch nikare

shait hot punnun wichi hosi,tahin karan pasare

hasham chawaN ainD phazuli,kauN gharib bichaare 67

sassi nal saian kar masalti,bagh banne chali aai

har har de hatth shaKH chinari,tegh misal sipai

umar awail maN husan da,jai paian,kar dhai

hasham mar pai karwanan,deN baloch duhai 68

rahe tiar hamesh chaman wich sej sassi di aahi

kanj nawel rawel chambeli, malaN gund wichhai

tis pur hot punnun wich nindar,aha mej sukhai

hasham aas murad sassi di,sidak pichhe wari aai 69

sassi aaN DiTTha wich nindar,hot behosh ju KHabon

suraj wang shua husan di,bahar pawasi nikabon

je lakkh pai sanduk chhupaie,awe mushak gulabon

hasham husan priti na chhupde,phaarag hoN hijabon 70

suNi fariad balochan wali,tan sudh hot sambhaali

wekh hairan hoia shahizada,fauj mahibuban wali

roshan rang jamal sassi da,chamak pawe har Dali

hasham dagh pia gul-lalo,dekh sassi lab lali 71

wekh didar hoe tan dowen,ashak darad rannaNe

DiThian bajh na rahinde mule,naiN udas iaNe

sikkadian yar mile jis dil nun,kimat kadar pachhaNe

hasham nehun asil kamawaN,hor gawar ki jaNe 72

bhaar ladai chale karwani,kecham dai sawere

aakh rahe chal hot punnun nun,joDan dasat batere

hoi lachaar chale karwani,tor ditio ne Dere

hasham ishak jinhan tan wasia,kauN tinhan dil phere 73

kecham aai kahia karwanan,baat jiwen kachhu aahi

hot asir sassi was kita,zulaf kunDalu ghati phahi

aauN jaN na yaad punnun nun,ishak diti badrahi

hasham haal suNai balochan,tegh piu tan wahi 74

hot ali din raiN wihawe,hosh aram na tis nun

maut bhali mar jaN changera,aN baNe dukh jis nun

kecham nar jahannam kolon,tez hoia tap tis nun

hasham wangu yakub pikambar,haal suNawe kis nun ५०

kecham lok firak punnun de,ro ro hoN diwane

‘yusab wech aae karwani,har ek wirad zabane

puT puT wal suTTaN wich galian,mahilin shor zanane

hasham pher punnun, rabb liaugu,sahi salamat KHane 76

shutar-sawar kirau pannun de,pheri punnun wal dhae

tez balai sharab surahi,nal lukai liae

DiThi pesh na jaandi hargiz,oDak dhrohu kamae

hasham aakhi kinai sukh paia,beinsaf dukhae 77

shahir bhambor puchhai pannun nun,nal ghaNe rang ras de

dil wichi khoT,zuban wich shirin,aN mile gali hassde

watani lok sadawaN mahiram,hargiz bhet na dassde

hasham karan lukau na heDi,mirag bhala kad phasde78

suN kecham karwan sassi nun,chaDia chand wadhere

ral mil nal saian de aakhe,'bhag bhale din mere '

ek thon chaar hoe wich khijmat,nafar ghulam wadher

hasham pher na samjhaN papi,pap karende jihDe 79

raat pai,bahi pas pannun de jibh miTThi,dil kale

hot punnun nun maut sassi de,bhar bhar deN piale

uh ki darad dilan da jaNan, uTh charawaN wale

hasham dosh nahin karwanan,ishak ghaNe ghar gale 80

masat bihosh hoia shahizada,rahia sual jawabon

ek nindar,gali banh sajji di, duja masat sharabon

aashak howaN te sukh sowaN,ih gall dur hisabon

hasham jin kin rah ishak de,kaj gawaia KHabon 81

nisbo raat gai karwanan,karha tang kasae

mahimal pai bihosh pannun nun,shahir bhamboron dhae

ghaD baloch bitras kukarmi,yar wichhoD liae

hasham roN kalawaN wale,pher sassi din aae 82

nibDi raat hoia din roshan,aN chiDi chuhkaNi

suraj aakhi nahin,ih jaldi,wekh chikha asmani

KHatar karan kabab sassi de,mar judaisu kani

hasham aaN baNe jis jaNe,ki gall karan zubani 83

naiN ughaD sassi jad dekhe,jag lai sudh aai

wahad jaan pai,uh nahin,nal sutti jis aahi

na uh uTh na uThan wale,na uh jam surahi

hasham toD,shingar sassi ne,KHak lai sir pain 84

jis din hot sassi chhaDi turia,akhi wikha din keha

dozakh ek pal kade na hosi, tapia tis din jeha

dil da KHun akkhin phuT aaia,zalam ishak aweha

hasham mar rulawe galian,baN ishak di eha 85

toDi shingar sassi uTh dauDi,kholh liTan ghar baron

chaDhia aaNaki roh sassi no,jind ju tan par waron

Dardi sath punnun da takkdi,tegh hijar di maron

hasham sahiN muhaal judai,saKHat buri talwaron 86

dhobaN maun nasihat kardi,‘bachcha ! na pau rahin

dhobaN jat kamini karke, chhoDi gae tudh tahin

bhajj bhajj pher pichhe uTh dauDen,laj aje tudh nahin

hasham wekh kehe din pae,ghanD baloch balain 87

sassi moD jawab maun nun,kari dukh waiN suNae

masat bihosh punnun wich mahimal,pai baloch sidhae

je kachhu hosh hundi shahizade,bajhu sassi kad jae

hasham lekh likhe so wache, chhoD mera laD mae 88

aa muD ja nahin je tuhi wal,prit punnun di aisi

masat bihosh na rahisi mule,ant samen sudh laisi

aape wekh hawalat teri jag lahi muD paisi

hasham bajh dowen dili milian,chaT lagai man kaisi 89

mae ! sagt janzir balochan,hot punnun nun pae

kad uh muDan pichhahan dende,aiD kukarmi aae

shaala ! rahiN KHarab hameshan,dukhie aaN dukhae

hasham keDaku baat sassi nun,je rabb yar milae 90

dil di baat samajh suN dhie,kar kuchh hoshu TikaNe

yari karan muhaal,bidesi,ki jaNan baal iaNe

bajh piar churai khaDe kin,adam rup siaNe

hasham nahin wichaar balochan,ki sir dosh bighane 91

suN mae ! je dil wich ewen,hogu mere dilbar de

dilbar beparwah hameshan,kujh parwah na dharde

wekh chakor patang wichaare,mufat birahun wich marde

hasham moD rahe nahin muDdi,ghar de lok shahir de92

maun,pher sassi nun aakhe,na chaDh chehu diwani

kad huN jai balochan milsen,pairin Turan bigani

suli sar age thal maru,taDaf maren binu paNi

hasham jaN muhaal ikalli,barbar gah biabani93

tursan mul na muDsan rahon,jaan tali par dharsan

jab lag sas niras na howan,marnon mul na Darsan

je rabb kuk sassi di suNsi,jai milan pag parsan

hasham nahin shahid ho waisan,thal maru wich marsan94

phaDia pandh hoi tad pandhaN,TuT gai Dor patangon

sassi uh na dhardi aahi,bhuin par pair palanghon

dil ton KHauf utar sidhai,wangu sher palangon

hasham je dam jaN khalasi,hogasu kaid firangon 95

kar asbab laia shahizadi,phaDia rah shutar da

paNi KHun KHurak kaleja,rahibaru daradu hijar da

gal wich wal,akkhin wich surkhi,soz janunn kahir da

hasham wekh hawal kaleja,ghail shamas kamar da 96

chamki aaN dupahirin wele,garmi garam bahaare

tapdi wau wage asmanon,panchhi mari utare

aatash da dariau khalota,thal maru wali chaare

hasham pher pichhanh na muDdi,lun lun‘hot’pukare 97

nazak pair gulab sassi de, mahindi nal shingare

aashak wekh bahe ek wari,jiu tinhan par ware

baalu ret tape wich thal de, bhunnaN jaun bhaThiare

hasham wekh yakin sassi da,pher nahin dil haare 98

dil wich tapat thalan di garmi,aN phirak rannaNi

kicharku naiN deN dilabrian,choN laban wich paNi

phir phir DaDh kare haThe dil da,par jad bahut wihaNi

hasham yaad bhambor paio su,TuTT gia maN nimaNi 99

je jaNa chhaD jaN sutti nun, ek pal palak na jhamkan

garad hoi wich garad thalan di,wang jawahar damkan

jal wagur ral deN dikhaali,thal maru dian chamkan

hasham kauN sassi bin wekhe,es ishak dian ramkan 100

thal maru tap dozaKH hoia,atash fauj hijar di

jab lag sas niras na hosan,yusaph tangh misar di

muDan muhaal te wekhaN aukhi,surat kech shahir di

hasham sagt baloch kamine,beinsaf bedardi 101

kuchh Digdi kuchh Dhahindi uThdi,bahindi te dam laindi

jiun kar toT sharabon aawe,pher ute wal waindi

DhunDe khoj shutar da kit wal,hargiz bhaal na paindi

hasham jagat na kiun kar gawe,prit sampuran jaindi 102

kudrati nal sassi hatth aaia,phiradian khoj shutar da

jaN nahin ih khoj sassi nun,milia jam khidar da

ya uh nur nazar da kahie,daru daradu jigar da

hasham balki sassi no milia, kasad kech shahir da 103

daru darad jigar da karke, khoj lae gali lawe

par bhi lai na sakdi Dardi,mat ih bhi miT jawe

phir ghir wekh rahi horu duja,khoj na nazrin aawe

hasham pher wisah na kardi,wangu punnun chhal jawe 104

'kaka'nam ayali aaha,us girde wich chhiDda

DiTTha uh sassi ne duron,thal maru wich phirda

anchal chhoD nishani karke,phaDia rahu tidhar da

hasham kuk kare tis wali nun,par dil jausu ghirda 105

surti wekh ayali Daria,afat mar na jawe

aadam rup zanani surati,thal maru kadi aawe

jiun jiun suNe awaz sassi di,chhip chhip jaan bachawe

hasham jaan din ulTe aawaN,sabh ulTi baN jawe 106

kuk pukar niras sassi ho,khoj banne uThi dauDi

dil wich saD thalan di aatash,ruh rannaNi hauDi

pichchha dei challi shahizadi,jaan lagi phir kauDi

hasham kauN phalak nun pakDe, jai chaDhe dhari pauDi 107

tarle lakh jatan kar pahunchi,khoj talak haTh karke

TuTTdi jaan gaian chhuT aahin,yaad balochan karke

shaala ! roN kiamat toDin,nal sulan dil bharke

hasham maran kumaut bidesi, luN tarhan khar khar ke 108

oDak wakht kahir dian kukan,suN,patthar Dhal jawe

jis us uTh punnun nun khaDia,mari dozaKH wali jawe

ya us tir lage brihon da,wang sassi jal jawe

hasham maut pawe karha nun,tuKHam ziminon jawe 109

jis pur yar kare aswari,tis de jeD na koi

ko main wang nikarmaN nahin,kit wal mile na Dhoi

hasham kaunt mile hass jis nun,jaN suhagNi soi 110

sir dhar khoj ute ghash aaia,maut sassi di aai

KHush rahu yar asan tudh karaN,thal wich jaan gawai

Digdi sar gae dam ikse,tan thon jaan sidhai

hasham kar lakkh lakkh shukrane,ishak walon rahi aai 111

kar kar dhian ayyali dil wich,soch kare is gall di

ki asrar rahi Dig ewen,pher nahin muD haldi

mat koi nari rahe mar piasi,rah pandhaNu challdi

hasham chal wekhan ki Darna, hoNahaar nahin Taldi 112

ayyaD chhoD sassi wal turia, dil Darde pag dharda

surat wekh ahiwal sassi da, chaDhiosu josh kahir da

dil thon shauk gia uTTh sara, mal dhian put ghar da

hasham jaN dilon jag fani, wekh fakiri phaDda 113

thal wich gor sassi di karke, wangu yatim nimaNe

gali khafni,sir pa barahina,baiTha gor sirhaNe

ek gall jaN lai ‘jag fani', hor kalam na jaNe

hasham KHas fakiri eha, par ih kauN pachhaNe 114

uDia ruh sassi de tan thon,pher punnun wal dhaia

mahimal masat bihosh punnun nun, suphne jai jagaia

‘lai huN yar asan sang tere,kaul karar nibhaia

hasham rahi sassi wich thal de,main ruksat laiNe aaia 115

uTki nind punnun uTh baiTha, jaldi wich kachawe

na uh shahir bhambor piara,na uh mahil suhawe

'chanak chamak lagi shahizade,kujh sir pair na aawe

hasham jag lahi phir keha,ashak raiN wihawe 116

tis dam moD karhe nun turia,pher sassi wal muDia

aawaN muDan bhirau na dende, uTh muhaaron phaDia

tain bin bap hoia nabina,kuke ‘saDia saDia

hasham wekh mahal kecham de,bhi muD aawin chaDhia 117

hijri agg punnun tan bhaDki,toD jawab suNawe

kain di maun pita putt kain de, nal muian mar jawe

jehi nal asaDe kiti, pesh tusaDe aawe

hasham bajh sassi nahin duja,je rabb pher milawe 118

ghunD baloch KHial na chhaDDde,wali wali pher khaDonde

papi zor wikhaalaN us nun, shutar gale lagi ronde

jab lag jaan na muDne desan, aai pannun wall honde

hasham aashak bajh ishak de,kahu kit wal dil Dhonde ?11 9

bahut lachaar hoia shahizada,khichchin pakaD kaTari

jis di chamak lagi jind jawe,so jam rup dudhaari

chhaDD muhaar diti tad bhaian, Daradian jaan piari

hasham kauN phaDe jindbazan,(jinhan) jaan ishak wich haari 120

suTTi hot muhaar sassi wal,chhoD bhai dukhdai

milsan ja ek war jaman thon, je rabb jaan chhuDai

jhab suT pair sassi wal karha ! wakt iho huN bhai

hasham duddh malida desan, karsan Tahil sawai 12 1

shabash ! us karhe de turne,tez dhare pag tiron

pahuta aai sassi di kabre, aakal shutar waziron

tazi gor DiTThi shahizade,puchhia os fakiron

‘hasham kauN bazurag samaNa,wakif kar is piron 122

aakhi os fakir pannun nun,kholh hakikat sari

'ahi nar pari di surat,garmi mari utari

japdi nam punnun da aahi,darad ishak di mari

hasham thaun makan na jaNan, aahi kauN wichaari’ 123

suN ke hot zimi pur Diggia,khai kaleje kani

khulh gai gor pia wich kabro,pher mile dil jaani

KHatar ishak gai rali maTi, surat husan jawani

hasham ishak baloch sassi da,jug jug rahagu kahaNi 124