ਕ਼ਿੱਸਾ

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿੱਸੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਕ਼ਿੱਸਾਕਾਰ। ਕ਼ਿੱਸਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੱਧਕਾਲੀ ਕ਼ਿੱਸਾਕਾਰ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਤਾਦਾਦ ਕ਼ਿੱਸੇ ਲਿਖੇ। ਸ਼ਾਹ ਬਹਿਰਾਮ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾ।

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫ਼ੀ ਕ਼ਿੱਸਾਕਾਰ। ਜਿਸਨੇ ਕ਼ਿੱਸਾ "ਪੂਰਨ ਭਗਤ" ਲਿਖ ਕੇ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਅਮਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਆਪਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਕ਼ਿੱਸਾਕਾਰ। ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਗੁਰਮਤਿ, ਵੇਦਾਤ ਅਤੇ ਤਸੱਵੁਫ਼ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹਨ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾ ਕਲੀਆਂ ਵਾਲ਼ੀ ਹੀਰ।

ਦਮੋਦਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕ਼ਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਦਾ ਮੋਢੀ ਕ਼ਿੱਸਾਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਅਕਬਰ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ "ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ" ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਕ਼ਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ। ਦਮੋਦਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਲਗਣ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਲੋਕ ਜਜ਼ਬੇ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਿਆ।

ਸਿਰਮੌਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ। ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਛੰਦਾਬੰਦੀ, ਬੋਲੀ ਦੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ, ਠੇਠਤਾ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਿਖਤ "ਮਾਰਦਾ ਦਮਾਮੇ ਜੱਟ ਮੇਲੇ ਆ ਗਿਆ"।

ਨਾਮਵਰ ਕ਼ਿੱਸਾਕਾਰ। ਰੂਪ-ਬਸੰਤ, ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਅਤੇ ਹਰੀ ਚੰਦ ਆਦਿ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕ਼ਿੱਸੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੱਧਕਾਲੀ ਕ਼ਿੱਸਾਕਾਰ।ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਿਖਤ ਕ਼ਿੱਸਾ 'ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ'।

19ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਹਿਮ ਦਾ ਕ਼ਿੱਸਾਕਾਰ। ਜਦ ਕ਼ਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਬ ਮੱਠੀ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਕ਼ਿੱਸਾ "ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ" ਲਿਖ ਕੇ ਇਸ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਅਮਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਾਧਕ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਮਸਨਵੀ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ। ਬੂ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਕ਼ਲੰਦਰ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਪਾਣੀਪਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਕਾਲ ਸਮੇਂ, ਮਾਲਵਾ ਖ਼ਿੱਤੇ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕ਼ਿੱਸਾਕਾਰ। ਜਿਸਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕ਼ਿੱਸਾ "ਹੀਰ" ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਅਤੇ ਜਿਊਣਾ ਮੌੜ ਆਦਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।

ਮੱਧਕਾਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਕ਼ਿੱਸਾਕਾਰ। ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਅਤੇ "ਮੁਕ਼ਬਲ" ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਖ਼ੱਲੁਸ ਸੀ। ਪਰ ਆਵਾਮੀ ਤੌਰ ਸ਼ੌਹਰਤ ਮੁਕ਼ਬਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਮੁਕ਼ਬਲ ਨੇ ਕ਼ਿੱਸਾ "ਹੀਰ" ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਅਤੇ ਇਕ ਜੰਗਨਾਮਾ ਲਿਖਿਆ। ਬੈਂਤ ਵਿਚ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਿਸਾਲ ਆਪ ਦੇ ਕ਼ਿੱਸੇ ਹੀਰ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੱਧਕਾਲੀ ਕ਼ਿੱਸਾਕਾਰ। ਜਿਸਨੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਕ਼ਿੱਸਾ "ਹੀਰ" ਲਿਖ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਅਪਣਾ ਤਖ਼ਲੀਕ਼ੀ ਪਰਚਮ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤਾ। ਕ਼ਿੱਸਾ ਹੀਰ ਨੂੰ "ਕਿਤਾਬੇ ਇਸ਼ਕ਼" ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਸੂਫ਼ੀ ਕ਼ਿੱਸਾਕਾਰ। ਕ਼ਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਹੜਿਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ।