border profile-bg

ਇਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੱਧਕਾਲੀ ਕ਼ਿੱਸਾਕਾਰ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਤਾਦਾਦ ਕ਼ਿੱਸੇ ਲਿਖੇ। ਸ਼ਾਹ ਬਹਿਰਾਮ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾ।

ਇਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਪਸੀਆਂ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿਆਲਕੋਟ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਚ 1778 ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਆਪਣੇ ਉਸਤਾਦ ਮੀਆਂ ਵੱਡਾ ਲਾਹੌਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਇਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਤਰਖਾਣ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਰਾਨ ਮਜੀਦ ਦੀ ਹਿਫ਼ਜ਼ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਾਰਿਮਕ ਝੁਕਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਝਲਕਦਾ ਹੈ।

          ਇਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਬਹਿਰਾਮ ਜਾਂ ਬਹਿਰਾਮ ਗੋਰ, ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ, ਗੁਲ ਸਨੋਬਰ, ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਬਦੀਉਲ ਜਮਾਲ ਅਤੇ ਕਿੱਸਾ ਗੁਲਬਦਨ ਆਦਿ ਕਿੱਸਿਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਸਤਾਦ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਵਿਚ ਮੁਨਾਜਾਤ ਮੀਆਂ ਵੱਡਾ ਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।  ਇਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ਾਹ ਬਹਿਰਾਮ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਬੰਦਨ ਕਿੱਸਿਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਕਿੱਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਅਜਮਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।

          ਇਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿੱਸੇ ਮਸਨਵੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਖੇ, ਜੋ ਪਰਾਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਅਸੁਭਾਵਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।  ਉਹ ਸਾਧਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵਰਤਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੰਪੰਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖਾਂਤ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਨਿਜ਼ਾਮੀ, ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਅਤੇ ਹਾਤਿਫ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਰੰਗ ਭਰੇ।