ਪੰਜਾਬ પર ਕਵਿਤਾਵਾਂ

ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ

ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਲਹਿੰਦਾ ਪੰਜਾਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਿੱਪੀ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ਼ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿੱਪੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨਿਆਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮ ਪੈਂਟਾਪੋਟਾਮੀਆਂ, ਸਪਤ ਸਿੰਧੂ ਅਤੇ ਪੰਚਨਦ ਆਦਿ ਰਹੇ। ਪੁਰਾਣੇ ਵਕ਼ਤ ਵਿਚ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਨਾਬਰੀ ਦੀ ਫ਼ਿਤਰਤ ਸਦਾ ਲਈ ਭਾਰੂ ਰਹੀ। "ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮੁਹਿੰਮਾ" ਜਿਹੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿੱਤ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਹਿਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੇਦ, ਨਾਥ-ਜੋਗੀ ਸਾਹਿਤ, ਗੁਰਮਤਿ ਸਾਹਿਤ, ਸੂਫ਼ੀ ਸਾਹਿਤ, ਕ਼ਿੱਸਾ ਸਾਹਿਤ, ਭਗਤੀ ਸਾਹਿਤ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਚਿਆ ਗਿਆ।