ਕ਼ੁਰਬਾਨੀ, ਸ਼ਹਾਦਤ પર ਕਿੱਸੇ

ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਜ਼ੁਲਮ ਜਦੋਂ

ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਉਸ ਜ਼ੁਲਮ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ਖ਼ਸ ਆਪਾ ਵਾਰ ਕੇ ਕ਼ੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਪਿਰਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ਼ ਜੇ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਕ਼ੁਰਬਾਨੀ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾ ਮਿਸਾਲਾਂ ਹਨ। ਬਾਹਰੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਧਾੜਵੀ, ਹਾਕਿਮ ਜੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਸਿਰਲੱਥ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਣੇ ਜ਼ਾਤੀ ਮਫ਼ਾਦ ਪਰੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦੇ ਜਾਮ ਪੀਤੇ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੰਗੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਦੌਰ ਤੱਕ ਕ਼ੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਚੋਖੀ ਹੈ।