बिशन सिंह उपाशक

ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਉਪਾਸ਼ਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਮਈ, 1919 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲਾਂਬੜਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮਿਸਤਰੀ ਰਲਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਆਤੀ ਸੀ। ਘਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਉਪਾਸ਼ਕ ਨੇ ਕਵਿਤਾ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸ਼ਨਾ, ਖੂਨੀ ਦੀਵਾਰ, ਮਹੱਲ ਤੇ ਝੁੱਗੀਆਂ, ਸੂਹਾ ਸਾਲੂ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਅੱਗ, ਮਜੀਠੀ ਚੋਲਾ, ਜਾਮ ਸੁਰਾਹੀਆਂ, ਸਰਦਲ, ਬਸੰਤ ਬਹਾਰ, ਰਤਨਦੀਪ ਅਤੇ ਮਹਿਫ਼ਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ।

ਉਪਾਸ਼ਕ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਪਾਦਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ।  ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਉਪਾਸ਼ਕ ਬੰਬਾਈ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਰਸਾਲੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਗਰਾਨ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਫਗਵਾੜਾ ਤੋਂ ਜਗਮਗ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਜੀਵਨ, ਪ੍ਰੇਮ, ਵਿਛੋੜੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 1 ਨਵੰਬਰ, 1968 ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਛੋਟੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ ਛੱਡੀ।