ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ

ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਮਈ 1946 ਈ. ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਰਦਾਰ ਸਿੰਘ ਚਾਵਲਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਕੋਲੋ ਹੀ ਮਿਲੀ।  ਡਾ. ਕੋਚਰ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਐੱਮ.ਏ., ਬੀ.ਐੱਡ., ਐੱਲ.ਐੱਲ.ਬੀ., ਉਰਦੂ ਆਮੋਜ਼ ਅਤੇ ਆਨਰੇਰੀ ਪੀਐੱਚ.ਡੀ. ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।  ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਲੈਕਚਰਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਆਰ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ ਹਨ।

          ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਾਰਤਕ, ਨਿਬੰਧ, ਸੰਪਾਦਨ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਜ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਅਹਿਸਾਸ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ, ਅਹਿਸਾਸ ਦਾ ਸਫ਼ਰ, ਅਹਿਸਾਸ ਦੀਆਂ ਰਿਸ਼ਮਾਂ, ਹਰਫ਼ਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ, ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਸ਼ਰਫ਼ੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਿਬੰਧ, ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਲਮ ਨੇ ਸਮਾਜਕ ਚੇਤਨਾ, ਨਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ-ਵਿਛੋੜੇ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਨਸ਼ੇ, ਔਖੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਗਹਿਰੇ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਿਆ ਹੈ। ਡਾ. ਕੋਚਰ ਨੇ ਨਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਨਾਰੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੂਖ਼ਮਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।

          ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਕੋਰ ਕੋਚਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੌਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸਿਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਥਾ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ ਲਾਈਫ਼ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਅਚੀਵਮੈਂਟ, ਸ਼ਿਖਸ਼ਾ ਭੂਸ਼ਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ, ਵਿਰਸੇ ਦੇ ਵਾਰਸ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ, ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਵਾਰਡ, ਡਾ. ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਚੰਦ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਵਾਰਡ, ਇੰਡੋ-ਨੇਪਾਲ ਸਮਰਸਤਾ ਅਵਾਰਡ, ਧੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ, ਵਿਰਸਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਮੇਤ ਅਨੇਕਾਂ ਵਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।  ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਕੋਚਰ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਨਾਰੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।