profile-bg

मियाँ मौला बख्श "कुश्ता"

Birth 1876 – 1955

ਨਾਮਵਰ ਸ਼ਾਇਰ, ਖੋਜੀ, ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ "ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦਾ ਤਜ਼ਕਿਰਾ" ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਦੀ ਅਹਿਮ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।

 ਮੀਆਂ ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ 'ਕੁਸ਼ਤਾ' ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਟੇਜੀ ਸ਼ਾਇਰ, ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ, ਕਿੱਸਾਕਾਰ, ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਕ ਸਨ।  ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਮੀਆਂ ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਜੁਲਾਈ 1876 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇੱਕ ਭੱਟੀ ਰਾਜਪੂਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ ਭੱਟੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ 1925 ਈ. ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਮੁੱਢਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤਾ । ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿੰਤਨ-ਕਾਰਜ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਣਿਤ ਵੇਰਵਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਚਸ਼ਮਾ-ਏ-ਹਯਾਤ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦਾ ਤਜ਼ਕਰਾ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੈ ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰਾਂ, ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਕਟ ਗ੍ਰਸਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿਚ ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਗੌਰਵਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪਰਖ ਵਿਚ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਤੇ ਟਿਕਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਮੌਲਿਕਤਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਤੋਂ ਭਲੀਭਾਂਤ ਜਾਣੂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚੋਂ ਤਲਾਸ਼ਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਵਿਰਸੇ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਕੇ ਸੈਕੂਲਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀ।

19 ਜੂਨ 1955 ਨੂੰ ਮੀਆਂ ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ 'ਕੁਸ਼ਤਾ' ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਏ